Xruşovla kraliçanı dost edən Qarabağ atları

Ermənilər bu dəfə Azərbaycan xalqına məxsus Qarabağ atlarını özününküləşdirir. Bunun üçün işğal altındakı Xocalının Muxtar kəndində yeni atçılıq mərkəzi yaradıblar.

Hətta mərkəzdə Qarabağ atlarının sayının artırılması və sonradan xaricə satılması da planlaşdırılır.

Beynəlxalq aləmdə Qarabağ atları necə qorunur ?

Məsələ ilə bağlı 4-cü nəsil atçı, məşqçi Sərxan Tağıyev Modern.az-a danışıb:

“Ermənilər heç bir zaman deyə bilməz ki, Qarabağ atları bizimdir. Çünki onların 4 min illik bir tarixçəsi var. Qarabağ atlarına bənzər atlar var, amma bu o demək deyil ki bu Qarabağ atıdır. Ermənilər sadəcə bu barədə boş bir informasiya yayırlar. Düşünürəm ki, onlar məhz  bunu ərazinin adından istifadə edərək, adlandırıblar. Qarabağ atları satılmır ki, ermənilər də bu atlara sahib çıxsınlar.Ölkədə də bu istiqamətdə yetəri qədər tədbirlər görürülür. Beynəlxalq aləmdə hər kəs Qarabağ atlarının Azərbaycana məxsus olduğunu bilir. Çünki zaman-zaman bu atların tanıdılması üçün tədbirlər təşkil olunub. Yəni onların Qarabağ atlarını özünüküləşdirməyə ixtiyarları çatmaz, bununla bağlı Azərbaycan tərəfi dərhal öz mövqeyini beynəlxalq aləmdə bildirər. Çünki o zaman Qarabağ müharibəsi vaxtı Ağdamda olan zavodda bir baş belə də olsa, Qarabağ atı qalmadı. Hamısı çıxarılaraq birbaşa Bakıya Cıdır meydanına gətirildi. Ola bilər ki, kəndlərdə qarşıq at növləri qalsın. Ancaq Qarabağ atı təmiz cinsdir və həqiqiliyinin yoxlanılması üçün onların özünün pasportu və nəsil şəcərəsi olmalıdır”.

Sərxan Tağıyev söhbət zamanı  Ağdamda Qarabağ atları üçün xüsusi bir  zavodun tikildiyini də vurğulayıb:

“1949-cu ildə babam Cəlal Tağıyev və 4 nəfər yerli mütəxxəsis Ağdam Atçılıq Zavadonu yaradıblar. Çünki Qarabağ atlarını dünyaya tanıtdırmaqdan ötrü mütləq idi ki, hər bir at pasportlaşsın. Məhz bu səbəbdən də zavodun tikilməsi vacib bir faktor idi. Bir məqamı söyləyim ki, dünya üzrə Azərbaycanın iki cins atı daha çox tanınır. Bunlardan biri, Qarbağ atıdır, digəri isə Qazax rayonunda yetişdirilən Dilbaz atlarıdır. Qarabağ sözü bizim yaralı yerimiz olduğundan ona görə ən çox Qarabağ atlarının adı çəkilir. Dünyada da bu cins atlar artıq öz sözünü demiş atlardır. O zaman sovet hökuməti, yəni Xruşov hakimiyyətə gələndə, Avropa ilə yaxınlaşmaq istəyir. Belə qərara gəlirlər ki, ilk olaraq İngiltərə dövləti ilə münasibət qursunlar. İngiltərə kraliçası da atları çox sevirmiş. Xəbər verilib ki, Azərbaycanda qeyri-adi at cinsi var ki, onu kraliça görsə valeh olacaq. Xruşovun təkidi ilə böyük bir briqada, Azərbaycana gəlir və birbaşa Ağdama yollanırlar. Nəhayət ki, oradan Zaman adlı atı seçirlər. 1956-cı ildə babam Əli Tağıyev həmin atla Londona yola düşür və sovet höküməti adından bu at II Yelizavetaya təqdim edilir. Hətta Zamanın Londonda ingilis atı ilə cütləşmədə Jasmin adlı balası doğulur. Kraliça II Yelizaveta at belində şəkil çəkdirərək, babama göndərir". 

Qarabağ atlarının əsas özəlliyi...

“Əslində Qarabağ atları yeganə  at cinsidir ki, qızılı kürən rəngdə olur. Bu atlar Qafqaz cinsi olduğundan günəşi daha çox sevirlər. Günəşin altında qızıl kimi parıldayırlar. Qarabağ atlarının boyu o qədər də hündür olmur. Boyu başının hündürlüyündən yox, belinə, yəni yəhər qoyulan hissədən ölçülür. Boylarının hündürlüyü 1,40-dan başlayaraq, 1,55-ə kimi dəyişir. Çox dözümlü cinslərdən hesab olunur. Çox nadir ola bilər ki, 100 baş atdan biri səməndi rəng olsun. Alınlarında və ayaqlarında ağ rəngli ləkələr olur. Bellərinin ortasında qara rəng kəmər gedir. Ümumi görünüşə diqqət yeirsək ideal bədən quruluşuna malik at cinslərindən biridir. Bu atlar insanla tez uyğunlaşır, dost olmağa meyillidirlər”.

4-cü nəsil atçı Qarabağ atlarının yarışlarda ,digər atlarla müqayisədə sürətli olmadığını da söyləyib:

“Çox sürətə malik deyillər, özlərinə məxsus sürət hədləri var. Məsələn, dünyada ən sürətli at növü ingilis atı hesab olunur. Tutaq ki, ingilis atı yarışda 1000 metr məsafəni 58 saniyə və uzaqbaşı 1 dəqiqə 3 saniyəyə qaçır. Ancaq Qarabağ atı 1 dəqiqə 18 saniyəyə qaçır. Qarabağ atları ola bilər ki, dövlətin zavodunda satılmasın. Ancaq sahibkarlar öz aralarında satırlar. Əslində gözəl bir təşəbbüs olar ki, bu atlar yerli sahibkarlar arasında daha çox satılsın. Ən sadə Qarabağ atının qiyməti 50-100 mindən başlayır. Ancaq bildirim ki, atın konkret rəsmi qiyməti olmur. Bu atlar o qədər gözəl görünüşə malikdirlər ki, inandırım sizi bəlkə də ona 1 milyon da versən az olar”.