AĞILLILAR VƏ AĞILSIZLAR - Nadir Qocabəyli

Biz hər şeyi ideallaşdırırıq. Filan şey belə, bəhmən şey elə olmalıdır. Ən əsası da ona görə ki, Amerikada, İngiltərədə, Almaniyada, Yaponiyada, İsveçrədə belədir.

Ancaq bunu deməyimiz də həvəskarlıqdan o yana keçmir. Hətta çoxumuz heç səmimi də deyilik. İstəyirik almanlar kimi, yaponlar kimi yaşayaq, ancaq onların buna necə nail olduqları haqda bir material paylaşır, fikir söyləyirsən, hamı ağzına su alır.

Bu yaxında Yaponiya məktəblərində xadimələr olmadığı, məktəbi şagirdlərin özlərinin təmizləməsi haqda bir material paylaşmışdım. Cüzi reaksiya oldu: 3-4 nəfər. Ancaq kabab yediyim bir şəkil paylaşsaydım, reaksiya 50, 100 dəfə çox olacaqdı. Hələ bu kababı Kəramət, ya da Baboş yesə, laykın sayı kəlləçarxa vurar.

Xalqımızın özünü savadlı, bilikli, müasir, avropalı göstərmək istəyən qismi deyir ki, demokratiya olsun, ayda 5 min avro maaş alaq, insan hüquqları qorunsun, ideal seçkilər keçirilsin, heç kəs yaltaqlanmasın, sosial ədalət olsun və s.

Ancaq bunu hansı siyasi potensialla, hansı iqtisadi resurlarla, intellektual, mədəni-mental baqajla edəcəyimiz haqda heç bir təsəvvürləri yoxdur.

Onlar Amerikanı, Almaniyanı, Yaponiyanı da öyrənməyiblər və öyrənmək də istəmirlər. Öyrənənləri də onlardan daha çox yalan danışmaq, fırıldaq, soyunub-lütlənmək, saç-saqqal buraxmaq, sırğa taxmaq, tatu-zad etdirmək öyrəniblər. Ən ağıllıları isə yalnız öz xalqı ilə manipulyasiya etməyin, onu aldadıb-fırlatmağın yollarını mənibsəyiblər.

Bizdə təməl ideya budur: təbii sərvətləri Qərbə satıb, kef eləməliyik. Vəssalam. Bütün ictimai-siyasi, sosial-iqtisadi, mənəvi-mədəni mübarizə bunun üzərində qurulub.

Uşaqpulu verilməlidir, pensiyalar yüksək olmalıdır, müəllimlər çox maaş almalıdır, şəhid ailələri, qazilər, müharibə veteranları yaxşı yaşamalıdır. Ancaq bunların heç birinə də nail ola bilmirik.

Bilirsiz bunun əsas səbəbi nədir? Bu mübarizə üsulunun rasional olmaması. Bu yolla biz deyilənlərə heç vaxt nail ola bilməyəcəyik.

Həm də bilirsinizmi nəyə görə? Bu sövdənin, alverin baş tutmasında heç bir rolumuz yoxdur. Bu işin xeyrini, təbii ki, onu düzüb-qoşanlar görürlər və bizim bu məsələdə heç bir rolumuz yoxdur. Kimin rolu varsa, payını da götürür. Acı da olsa, həqiqətdir.

Ancaq çoxluq deyir ki, bu torpaq mənimdirsə, deməli sərvətlərində də payım var. Əlbəttə, gözəl səslənir. Ancaq reallıqda qətiyyən belə deyil. Daha doğrusu, bu yanaşma da reallığı əks etdirmir və heç haqlı da deyil.

Altı neftlə, qazla dolu torpaq sahəsinə malik olmaq çox azdır. Gərək bu sərvəti çıxarıb satmağı da bacarasan. Bunusa hər kəs bacarmır.

Azərbaycanlıların əksəriyyəti həyətinin meyvəsindən - tutundan, üzümündən, əncirindən, zeytunundan, xurmasından, narından, heyvasından səmərəli istifadə etmir. Onu aparıb bazarda satmağa ərinir, utanır, bunu özünə yaraşdırmır. Gedir müxtəlif əyri-üyrü yollarda özünə pensiya, uşağına sosial yardım düzəldir, alınmayanda rüşvət verir, bu da alınmayanda dava salır, özümü yandıracam deyir.

Biz müəllimin maaşının çox olmasını istəyirik, ancaq müəllimlərimizin səviyyəsindən danışmırıq. Şəxsən mən bizdə müəllimlərin çox aşağı səviyyədə olduğu qənaətindəyəm. Onların çoxu heç aldıqları az maaşa da layiq deyillər.

İnciməyin və hamı belə deyil, amma çoxluq məhz belədir. Deyə bilərsiz ki, alverlə, bizneslə, həyətimizin məhsulunu sata bilməklə bağlı dövlət lazımi şəraiti yaratmır. Yaxud ölkədə halal zəhmətin dəyəri yoxdur.

Ola bilər. Mən özüm də bu problemi yaşayıram. Ancaq dövlət də elə biz özümüzük axı. Bu dövlət bizimdir, yəni o elə biz özümüzük. Deməli, şəraiti də özümüz yaratmalı, özümüzə, dövləti idarə edənlərə qarşı tələbkar olmalıyıq. Mən demirəm, hökmən küçələrə çıxıb bağırmalıyıq. Ancaq nələrsə etməliyik. Oturub gözləməməliyik ki, hansısa Məmməd hansısa Conun və ya İvanın əliyə hakimiyyətə yiyələnəcək və ədaləti bərqərar edəcək. Bizə də nəsə düşəcək. Boşuna ümidlənməyin. Olmayacaq belə şey.

Tam məsuliyyətimlə deyirəm ki, acından ölməməyimiz, hələ ki yeməyə nəsə tapmağımız elə bu hakimiyyətin sayəsindədir. Onlar bu nefti, qazı, qızılı, kürünü, digər sərvətləri sataraq qazanır, yeyir, yerə tökülənindən bizə də çatır. Onlar bu ölkənin ən fərasətli insanlarıdır. Həm siyasəti daha yaxşı bilirlər, həm də alveri. Dünyanı hamımızdan yaxşı tanıyırlar və dünya da onları tanıyır, onlarla hesablaşır.

Azərbaycan hakimiyyəti dünya üçün ən sərfəli höküməti qurub. O hamıyla yaxşı, səmərəli münasibətlər qura bilib və dünyada çox mükəmməl manevrlər edir. Bizdə bunu daha yaxşı bacaran ikinci komanda yoxdur. Onlar Qərblə də işləyir, Rusiya ilə də, İranla da, İsraillə də, Hindistanla da, Çinlə də. Özü də daim uğur qazanırlar. Düşünürəm ki, əgər bacarıqsız, ən əsası haqsız olsaydılar, çoxdаn  yıxılmışdılar. Azərbaycan hakimiyyəti geniş mənada haqlıdır. Təkrar edirəm, dar yox, geniş anlamda. Düşünün.

Özünə müxalifət deyənlər isə daim deyinir, ütülü cümlələr qurmağa çalışaraq özünü daha ağıllı göstərir və ölkənin ən ağılsız adamlarını 35 ildir aldadır, fırladır, ağıllılara qarşı qoyur, təhqir etdirirlər. Özləri də bundan dolanırlar.

Filankəs yaltaqdır, filankəs korrupsionerdir, filankəs rüşvətxordur, filankəsin xaricdə bu qədər malı-mülkü var. Ə, noolsun?

Tutaq ki, belədir. Axı bunu hər gün çeynəməyin nə əhəmiyyəti var? Əgər sən müxalifət olaraq bunların təməl səbəblərini göstərmirsənsə, göstərə bilmirsənsə, hər gün sadalamağının heç bir əhəmiyyəti və faydası yoxdur. Əgər dediklərindən bu 32 ildə heç bir nəticə hasil olmayıbsa. deməli, düz yolda deyilsən, fərasətsizsən. Ya da yalançı və satqınsan.

Yaltaqlığın da, rüşvətin də, korrupsiyanın da, saxtakarlığın da təməl səbəbləri, anatomiyası, iqtisadi əsaslar var. Bu təzahürlər Azərbaycanda obyektiv zərurətdir. Başqa cür ola da bilməz. Sadə insanları aşağılamaq, nələrdəsə suçlamaq yekəxana və ağılsız yanaşmadır. Yersiz qürur da ağısızlıqdır, xüsusilə bu qürurun maddi əsası yoxdursa. İndiki şəraitdə hakimiyyətə kim gəlsə, belə olacaq. Heç kəs ona quyruq bulayan iti vurmur, amma mırıldayanı hamı qovur.

Odur ki, bunları yalnız aşkara çıxarıb, ifşa etdikdən sonra aradan qaldırılması istiqamətində mübarizəyə başlamaq olar. Bu eynilə hər hansi xəstəliklə mübarizəyə bənzəyir. Əvvəlcə gərək düzgün diaqnoz qoyula, ondan sonra müalicəyə başlana. Nəticənin olması da, təbii ki, müalicənin effektivliyindən, resurslardan asılıdır.

Düşünürəm ki, bu səbəblər də zamanla və obyektiv olaraq öz-özünə ortaya çıxacaq. Çünki bu dünyada hər şeyin zamanı var. Vaxtından əvvəl heç nə olmayacaq. Tələsmək bizə heç nə verməyəcəkk. Armud həmişəki kimi vaxtında yetişəcək...

Kitabları satılan, bu sayədə iqtisadi müstəqillik əldə edən yazıçı və şair heç vaxt yaltaqlıq etməz. Yaxşı bəs buna necə nail olmaq olar? Yenə deyəcəyik ki, hakimiyyət təmin etməlidir. Ə, hökümətin nəyinə lazımdır sənin kitabının satılmağı? Bütün hökümətlər özünə sərf edən yazıçıları, sənət adamlarını dəstəkləyir ki, bizdə də belələri var. Ya onlar kimi olmalısan, hökumətlə yola getməlisən ya da özünə başqa iş, sənət tapmalısan. Bunun başqa yolu yoxdur. Təbii ki, xaricilərin çaldığına oynayıb, Nobel, Buker-filan almaq da var. Amma digərlərindən daha şərəfsiz yoldur...

Ancaq bunlar deyir ki, biz gəlsək, düzəldəcəyik. Çünki daha yaxşı oğlanlarıq.

Ağ yalandır. Nə yaxşı oğlanlıqları var, nə də fərasətləri. Ümumiyyətlə heç, harasa gəlmək fikirləri də yoxdur. Özləri də bilirlər ki, indiki şərtlərdə ən yaxşısı da, ağıllısı da, fərasətlisi də elə bu hakimiyyətdir.

Hamısı çox gözəl bilir ki, indiki qlobal şəraitdə bu ölkəni bundan yaxşı idarə etmək mümkün deyil. Qoymazlar...

Bunları yazmaq şəxsən mənim maraqlarıma uyğun deyil. Çünki hazırkı durumdan ən çox əziyyət çəkənlərdən biri də mənəm. Ancaq anlayıram ki, qısa zamanda daha yaxşı nəticələr əldə etmək mümkün olmayacaq. Bizi çətin günlər, hətta aclıq da gözləyə bilər. Bu mənada ən yaxşısı elə həqiqəti deməkdir. Qoy mənim ziyanıma olsun, amma heç olmasa gələcək nəsillər görsün ki, kimsə doğruları deməyə cəhd edib....