Tağıyevin qızına qulluq edən tələbə 30 ildən sonra danışdı

1971-ci ildə anadan olan Sevinc Mustafayeva 1990-cı ildə Bakı Baza Energetika Texnikumunda təhsil alıb. Həyatın maraqlı təsadüfləri nəticəsində onun yolu qısa müddətlik də olsa, Azərbaycanın tanınmış milyonçusu Hacı Zeynalabdin Tağıyevin qızı, atasının irsinin qoruyucusu Sara Tağıyeva ilə kəsişib. Gənc tələbə olmasına baxmayaraq, Sevinc xanım Sara Tağıyevanın ömrünün son illərində evinə gedib-gəlib, ona qulluq edib və onunla yaxın ünsiyyət qurub.

Bu qeyri-adi tanışlığın necə baş verdiyini Sevinc Mustafayeva Musavat.com-a verdiyi müsahibədə danışıb:

-Mən fəal tələbə və texnikumun gənclər təşkilatının nümayəndəsi idim. Günlərin bir günü təşkilatın sədri Şəmsəddin müəllim məni yanına çağırdı və dedi ki, təşkilatın adından bir xanıma gedib qulluq etməliyəm. Mən o xanımın kim olduğunu bilmirdim. Onu da qeyd edim ki, mənə qədər də iki tələbə onun evinə gedib, qulluq etmişdi. Beləliklə, razılaşdıq ki, hər gün günorta gedib onun nahar yeməyini verəcəyəm. Bunu 20 dəqiqəlik tənəffüs zamanı etməliydim ki, dərslərə gecikməyim. Yeməklər təşkilat tərəfindən yeməkxanadan hazır formada mənə təqdim olunacaqdı. Cavan qız idim, sevinirdim ki, vaxtımı boş keçirməyəcəyəm və kiməsə kömək edəcəyəm. Bir məsələni də qeyd edim ki, mən rus dilini çox yaxşı bilirdim. Bəlkə də ona görə Şəmsəddin müəllim məni seçmişdi. Çünki Sara xanım da rusdilli idi. Onun evi M.Ə. Sabir adına məktəbə çox yaxın yerdə yerləşən beş mərtəbəli binanın birinci mərtəbəsində idi.

-Sara xanım sizi necə qarşıladı?

- 91 yaşı var idi və gözü görmürdü. Məni onun yanına aparanda əli ilə mənə toxundu. O, bir dəfə toxunmaqla qarşısındakının kim olduğunu bilirdi. Hər dəfə onun evinə gedəndə kilidi açarkən əlini mənə toxundurub deyirdi: “Seviçka, eto tı?”. Onun icazəsi olmadan ikinci bir adam evinə girə bilməzdi. Çox kübar və ciddi xanım idi.

-Evdə vəziyyət necə idi?

-Evə girəndə anladım ki, təkcə nahar verməklə kifayətlənmək olmaz. Sara xanımın özü də baxımsız vəziyyətdə idi. Hər yer kir içində idi. Ona görə də həmin bir otaqlı evi də səliqəyə salmağa başladım. Artıq onun kimin qızı olduğunu bilirdim və ona qulluq etməyi fəxr hesab edirdim.

Ondan daha çox hansı yeməyi xoşladığını soruşdum. Bildirdi ki, badımcan qızartmasını və soğanı sevir. Mən onun meyvəsini də əskik etməzdim. Çox az yeyirdi. Hətta öz evimizdə yemək hazırlayıb aparırdım.

O, səliqəyə də çox fikir verirdi. Ancaq belə bir xüsusiyyəti də var idi ki, nəyisə xoşalmırdısa, onu etmək olmazdı. Məsələn, stolun üstündə nəsə var idisə, icazəsiz heç kim ona toxuna bilməzdi. Gərək hər şey onun icazəsi ilə edilərdi. Əks halda onda aqressiya yarada bilərdim.

Gedəni-gələni yox idi, tək yaşayırdı. Bəzən isə jurnalistlər gəlib müsahibə götürürdülər. Qulağı eşitmirdi, bunun üçün qulaq aparatı alıb taxmışdılar. Rus dilində çox gözəl danışırdı.

-Nə qədər müddət ona qulluq etdiniz?

-Bir il ona qulluq etdim. 1991-ci ilin noyabr ayının axırlarında onun evinə gedəndə evdə orta yaşlı bir kişi gördüm. Sara xanım onu mənə təqdim etdi və bildirdi ki, onun oğludur və Rusiyadan gəlib. O bildirdi ki, bundan sonra oğlu ona baxacaq, buna görə də daha getməyə bilərəm. Bundan sonra Şəmsəddin müəllimə bu haqda məlumat verdim və daha onlara getmədim. Üstündən bir ay keçmişdi ki, Sara xanımın rəhmətə getdiyini eşitdim.

-Sara xanım sizinlə nə barəsində danışırdı?

-Evdə bir divanı, onun qarşısında da stolu var idi. Həmişə o divanda sakitcə oturardı. Həm ciddi, kübar, həm də mehriban qadın idi. Atası ilə bağlı haralara müraciət etməsindən bir dəfə bəhs etmişdi. Həmişə deyirdi ki, təhsilini ali məktəbdə davam etdir. Atasından heç nə demirdi. Mənə bildirirdi ki, səhərlər yatır, ona görə də ancaq günortalar onlara gedə bilirdim. Onun yeməyini qarşısına qoyurdum, o yeyirdi, mən isə dərsə tələsirdim. Bəzən dərsə gecikirdim. Xəlil müəllim biləndə ki Sara xanımgildən gəlirəm, mənə güzəşt edirdi.

-Onu başqa heç kim ziyarət etmirdi?

-Mən olduğum müddətdə görmədim. Bir dəfə qrup yoldaşlarımdan bir neçəsi onu görmək istəyirdi. Bu barədə Sara xanımdan icazə aldım. Onlar Sara xanımın evinə gələndə o, tələbələrin hər birini toxunaraq qəbul edirdi. Gözü görməsə də hissiyyatı güclü idi.

-Onunla bağlı ən çox hansı xatirəni bu günə kimi unuda bilməmisiniz?

-Onun qara rəngdə aypara formasında darağı var idi. Saçlarını yuyub qaydasına salandan sonra başına taxırdım. Deyirdi ki, sən çox təmizkar qızsan, sən gələndən evdə yaxşı ab-hava yaranıb. Çox qürurlu bir xanım idi. Heç vaxt özünü sındırmazdı. Bəzən yeməyi yubana bilərdi. Ancaq o, heç vaxt kiməsə ağız açmazdı. O qadın mənim üçün müəllimə, həyat dərsi oldu. Onun rəhmətə getməsindən çox sonra xəbər tutdum və çox pis oldum. Eşitdiyimə görə, dünyasını dəyişənə yaxın məni arzulayıbmış. Ancaq bunun nə dərəcədə real olduğunu bilmirəm.

Qeyd edək ki, Sara Tağıyeva 1991-ci ildə dekabrın 15-də dünyasını dəyişib. Onun tabutu ilk dəfə laylay eşitdiyi evdən - indiki Tarix Muzeyindən qaldırılıb.

1990-cı illərdə söhbət zamanı bu hadisəni çox böyük təəssüflə xatırlayıb:

"Azərbaycan Tarix Muzeyi atamın mülkü idi. Mən 1899-cu ildə o əzəmətli evdə doğulmuşam. Uşaqlığım, gəncliyim, ömrümün ən xoş anları, günləri orada keçib. Getmişdim ki, bir necə dəqiqə sadəcə o binanın daş pillələrində oturum, xəyalən də olsa, o xoş günlərimi, ata-analı anlarımı "yaşayım”. Buna da Püstəxanım icazə vermədi. (Akademik Püstəxanım Əzizbəyova qatı bolşevik Məşədi Əzizbəyovun nəvəsi idi və uzun illər həmin muzeyin direktoru olub). Onun babası Məşədini mənim atam xaricdə oxudub sonra da Bakıda işlə təmin edib. Nə deyim? Çox fani dünyadır".

Sevinc Mustafayeva tələbəlik illərində